English / فارسی


 


  كانون انجمنهاي صنفي
 

هسته خودكفائي  تحقيقاتي
 

  شركت تحقيقاتي
 

  تجارت


  تحقيقات و آموزش
 

 سايتهاي مرتبط


  کارخانجات

 

 
 
      نقش کارخانجات آرد سازی و آسیابانان در غنی سازی آرد

خانمها ، آقایان ، میهمانان گرانقدر و همکاران بسیارعزیز ، خوشحالم که در جمع شما بزرگواران مطالبی را به آگاهی برسانم. درابتدای سخن مایل هستم که از سازمان جهانی بهداشت و وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشکی و وزارت بازرگانی وهمچنین مسئولین و کارکنان محترم این نهاد ها که در برنامه ملی غنی سازی آرد ایران یعنی ارمغان سلامتی و نویدبخش برخورداری از نسل های سالم برای آینده ایران عزیز همکاری صمیمانه و دلسوزانه داشته اند تشکر و سپاسگزاری نمایم.

موضوع غنی سازی به عنوان یک مبحث بسیار مهم درافزایش کیفیت آرد در سطح جهانی همواره مطرح بوده است. ابتکارات بسیاری در جهت افزایش کیفیت آرد ارائه گردیده اند که بعضی از آنها از جمله همین مبحث غنی سازی با هدایت و رهبری سازمان جهانی بهداشت در سطح بین المللی انجام می گیرد.

بخش بسیار مهم عملیات اجرایی افزودن مواد غنی کننده یا ریزمغذی ها به آرد در داخل کارخانجات آرد سازی عمل میگردد . برنامه ریزی و سیاست گذاری کنترل نهایی عملیات وبسیاری موارد دیگر بنوبه خود بسیار مهم وتأثیر گذار است اما یکی از مهم ترین بخش های این امر یعنی عملیات اجرایی غنی سازی آرد برعهده آسیابانان است بکار گیری تکنولوژی مناسب وبکار گیری دستگاههای دقیق اندازه گیری وتغذیه کننده ریز مغذی ها ، مراقبت های لازم حین عملیات اجرایی و کنترل اولیه آزمایشگاهی موارد مورد عمل در کارخانجات آرد سازی است که نشان دهنده مسئولیت بزرگ آسیابانان  در اجرای دقیق عملیات غنی سازی است و از آنجا که اجرای موفقیت آمیز این برنامه  به دقت عمل و کارایی آسیابانان در این مرحله بستگی تام دارد اجرای برنامه بایستی متضمن آن باشد که آسیابانان  ضمن آگاهی از نقش بسیار پر رنگ خود در این برنامه مشتاقانه به دنبال مطلوبترین و دقیق ترین نوع عملکرد در واحد های آرد سازی خود باشند.

برای آنکه همه ما با یک دید مشترک  به موضوع بپردازیم لازم است که در ابتدا اطلاعاتی کلی در مورد آرد و نان و کارخانجات آرد سازی ارائه نمایم تا به نتیجه مطلوب تر دست یابیم.

نان غذای غالب و اصلی در ایران است . خداوند بزرگ را سپاس می گوییم که با یاری او و برنامه ریزی مسئولین و سخت کوشی کشاورزان برای سومین سال متوالی کشاورزان ایرانی موفق شده اند که کشور را از نظر میزان تولید و مصرف گندم خود کفا سازند. میزان مصرف سالانه گندم برای نان و محصولات غذایی وابسته به آرد (مصرف خوراکی گندم)حدود 11 میلیون تن با سرانه ای حدود 150 کیلوگرم برآورد می گردد ظرفیت تولید 330 کارخانه آرد سازی فعال کشور به حدود 20 میلیون تن در سال تخمین زده می شود که تقریباً دو برابر میزان مصرف سالانه کشور است به عبارت دیگر کارخانجات آرد سازی بطور متوسط با ظرفیتی حدود 50 درصد کار می کنند.

تا قبل از بروز جنگ تحمیلی، آسیابانها در محیط بازار آزاد وتحت قانون عرضه و تقاضا به فعالیت مشغول بودند.

آسیابانی صنعتی سود آور تلقی می گردید هر چند که در آن زمان هم دولت به بخش بسیار کوچکی از نانوایان حواله آرد یارانه ای تخصیص داده بود .

شروع جنگ  باعث دگرگونی های بسیاری شد . به دلیل بعضی کمبود ها و همینطور بسته شدن بنادر دولت به مسئله امنیت غذایی بسیار حساس گردید و طبیعی است که تولید و توزیع و در دسترس بودن نان برای عموم مردم در کانون این حساسیت قرار گرفته و دلمشغولی اصلی دولت در این زمینه شد . صنایع وابسته به نان به شدت تحت قانونمندی های خاص قرار گرفته ، بخش خصوصی شامل آسیابانها ، نانوایان و مصرف کنندگان عمده دیگر آرد از تجارت گندم و آرد منع گردیدند و تمامی فعالیت های مربوط به گندم و آرد تحت انحصار و قوانین کنترل دولتی در آمد .

هدف دولت آن بود که در آن دوران سخت هیچگونه اختلالی در عرضه و قیمت نان ایجاد نگردد و از آنجا که تورم حاصل از اقتصاد دوران جنگ ایجاب می کرد برای ثابت نگه داشتن نرخ نان مجبور به پرداخت سوبسید گردید که در ابتدای دوره انحصار این رقم بسیار محدود و کوچک بود.

امروز یعنی 18 سال پس از خاتمه جنگ وبا از بین رفتن علت اصلی انحصار و سوبسید هنوز قسمت اعظم آرد مصرفی کشور تحت کنترل و انحصار دولتی بوده و یارانه بسیار هنگفتی برای آن پرداخت می گردد.

در حال حاضر و سال زراعی جاری دولت گندم را به قیمت تضمینی کیلویی 2050 ريال از کشاورزان خریداری می کند ، گندم خریداری شده با هزینه دولت به سیلوها انتقال پیدا کرده در آنجا انبار می شود. حمل گندم از سیلو و انبارهای دولتی به کارخانجات و هزینه های آسیابانی جهت تبدیل گندم به آرد در کارخانجات نیز توسط دولت پرداخت می گردد.در حالی که قیمت تمام شده آرد برای دولت به حدود کیلویی 3000 ريال برآورد می گردد قیمت فروش آرد به نانوایان 75 ريال تعیین گردیده است  و این بدان معنی است که 5/97 درصد ارزش آرد به عنوان سوبسید توسط  دولت پرداخت می گردد.

ضمن اینکه خواستم شما را  به حال و هوا و وضعیت صنعت آرد و نان کشور در حدی کلی آشنا نمایم ، هدف اصلی ام از ارائه این ارقام و اطلاعات آن بود که شما از حجم آردی که قرار است غنی شود مطلع گردید ضمن آنکه با توجه به رقم هنگفت سوبسید مستقیم که از اطلاعات فوق میزان آن به حدود 3000 میلیارد  تومان  تخمین زده  می شود با رقمی که برای غنی سازی قرار است صرف شود و حداکثر به رقمی بالغ بر ده میلیارد تومان تخمین زده می شود مقایسه ای  صورت گیرد  تا مشخص گردد با چه هزینه نازلی کمکی فوق العاده به سلامت و بالندگی جامعه خواهد شد.

ضمناٌ برای اطلاع حضار ذکر این نکته ضروری است که در کشور برای تولید نان سه نوع آرد با مشخصات ذیل تولید می گردد:

آرد کامل برای نان سنگک با ............93 درصد استخراج
آرد سبوسگرفته برای نان لواش و تافتون با ..........5/86 درصد استخراج
آرد ستاره برای نان بربری با ...........81 درصد استخراج
 

 با این اوصاف و آشنایی با شمای کلی صنعت آرد به بخش غنی سازی می پردازیم.

غنی سازی آرد

 غنی سازی یکی از راه حل ها برای جبران کمبود ویتامین ها و مواد معدنی در گروه های دچار کمبود این مواد در سطح جهان است.

تنها افراد معدودی خارج از دایره متخصصین به ابعاد فاجعه آمیز کمبود ویتامین ها و مواد معدنی اشراف دارند و اینکه این کمبود ها چه معنایی را برای یک فرد و یا یک ملت دارد؟

این کمبود یعنی آسیب دیدگی صد ها میلیون ذهن و مغز در حال رشد و پایین آمدن IQ در سطح ملی .

این کمبود یعنی لطمه جدی به سیستم ایمنی و مقاومت بدن و مرگ و میر بیش از یک میلیون کودک در سال.

این کمبود یعنی 250000 هزار زایمان  ناقص سالانه  و مرگ حدود  50000  زن جوان در سال در طول دوران حاملگی و زایمان .  

و این کمبود یعنی میزان عظیمی از هدر رفتن انرژی ،هوش ، بهره وری و رشد در سطح ملی.

این مشکل دهها سال  پیش در کشور های صنعتی حل شده و حال می تواند در سطح جهانی به  وسیله روشهایی که قبلاٌ در آن کوشش و تجربه شده و در دسترس و قابل ارائه هستند حل گردد.

آسیابانهای ایرانی به اهمیت غنی سازی و اهمیت نقش خود از طرق مختلف آشنا گردیده اند که مهمترین آنها شرکت در کنفرانس های بین المللی از جمله کنفرانس بین المللی غلات است که همه ساله در کشور انگلستان برگزار می شود و همینطور کنفرانس های مربوط به انجمن بین المللی آسیابان منطقه خاورمیانه و آفریقا که هر ساله در یکی از کشور های منطقه برگزار میگردد.

سالها قبل در حین برگزاری کنفرانس بین المللی غلات که در لندن برگزار شد و یک روز کامل آن به موضوع غنی سازی آرد اختصاص پیدا کرده بود اعضاء هیئت مدیره کانون انجمن های صنفی صنایع آرد ایران و رؤسای بسیاری از انجمن های استانی کشور هم قسم شدند که از تمام توان خود در جهت اجرای غنی سازی آرد در کشور حمایت کنند و این را فریضه ای جهت ادای دین به مردم کشور برای خود تلقی کردند ، این عهد و پیمان که صرفاٌ به عنوان باقیات و صالحات بین آنها بسته شد در بین اکثریت مدیران واحد های آرد سازی کشور مقبول نظر قرار گرفت و هم اکنون به عنوان نماینده صنعت آرد می توانم به شما عزیزان اطمینان دهم که صرفنظر از کسب و کار و درآمد و مؤسسات انتفاعی  و تجاری که بر آن مدیریت می کنیم این مقوله جدید یعنی غنی سازی آرد داستانی دیگر دارد . ما اهمیت نقش خود را با دل و روح و احساس خود دریافته ایم و انجام آن را ادای دین و انجام وظیفه ای در مقابل مردم و نسلهای آینده کشور تلقی می کنیم.

یادم هست که در سخنرانی اختتامیه شانزدهمین کنفرانس انجمن بین المللی آسیابانان منطقه خاورمیانه و آفریقا که در تهران برگزار شد و بخش عمده ای از آن کنفرانس به مسئله غنی سازی آرد اختصاص یافت ،  به حاضرین و همکاران آسیابان از 34 کشور جهان عرض کردم که با تاٌکیدی که این کنفرانس برای غنی سازی آرد انجام داد و اهمیت آنرا برای سلامتی مردم روشن نمود ،امیدواریم که به خاطر نسل کنونی و نسل آینده و برای تمامی آنهایی که روزی در منطقه بزرگ خاورمیانه و آفریقا زندگی خواهند کرد تمامی هم خود را مصروف اجرای هر چه دقیق تر غنی سازی آرد نماییم.

رئیس قبلی منطقه نیز تاٌکید جالبی بدین مضمون داشت که غنی سازی هزینه نیست بلکه سرمایه گذاری برای نسلهای آینده است.

در طی سه سال گذشته کانون انجمن های صنفی صنایع آرد ایران به نمایندگی از کلیه آسیابانهای کشور جلسات متعددی با وزارت بازرگانی و وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشکی در این خصوص برگزار نموده که مهمترین دستاورد آن جلسات این بود که توافق گردید غنی سازی در کل کشور تا تاریخ فروردین 1385 در تمامی کارخانجات کشور عملی گردد لاکن علیرغم آنکه اکثریت کارخانجات کشور تا کنون به نصب ماشین آلات و تجهیزات مورد نیاز یا سفارش خرید آنها اقدام کرده اند و در بسیاری از آنها هم اکنون عملیات غنی سازی در حال اجرا است سازمانهای دولتی مسئول هنوز در تخصیص بودجه های توافق شده در مورد هزینه های این عملیات به نتیجه نهایی نرسیده اند و تأسف بیشتر آنکه علیرغم بدیهی بودن لزوم غنی سازی آرد که تجربه جهانی آن را اثبات کرده و وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشکی نیز با اجرای طرح های پایلوت در چند استان کشور تأیید مجدد بر لزوم اجرای آن نموده ، نهادی غیر تخصصی با ایجاد تردید های واهی از حمایت این طرح خودداری و سبب عدم اجرای آن در زمان توافق شده گردیده است . لاکن بطور قطع ویقین و با کمک قطعی حضرت حق اجرای این طرح که مستقیماٌ به تأمین سلامت مردم و اثرگذاری در ارتقاء و کیفیت زندگی نسلهای آینده این سرزمین خواهد انجامید هر چند با تأخیر انجام خواهد شد .

کانون به نمایندگی کارخانجات آرد سازی طرح بررسی وانتخاب دستگاههای مورد نیاز اعم از وارداتی و ساخت داخل رابه انجام رسانده و توصیه های لازم جهت بکارگیری تکنولوژی های مناسب را به کارخانجات ارائه نموده است همچنین لیست تجهیزات و لوازم مورد نیاز آزمایشگاه کارخانجات جهت انجام آزمایشات روزانه را با نظر وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشکی و دیگر افراد و نهاد های متخصص تهیه و کارخانجات را ملزم به تهیه آنها نموده است.

برنامه ریزی برای آمادگی کارخانجات انجام و کلیه کارخانجات در کشور به 5 گروه تقسیم و زمینه تجهیز آنان طبق برنامه انجام شد . در زمینه آموزش پرسنل مورد نیاز کارخانجات نیز با همکاری و اجرای مؤثر وزارت بهداشت هیچگونه مشکلی باقی نمانده است ضمن آنکه در هر فرصتی که بدست آمده از انجام توصیه های لازم و آگاهی دادن به مدیران کارخانجات کوتاهی نگردیده است .

هم اکنون میزان آمادگی در صنعت آرد به نحوی است که در گزارش آقایان جانسون و بگریانسکی (Bagriansky) نمایندگان سازمان جهانی بهداشت که برای بازرسی از پیشرفت غنی سازی آرد سفری به ایران داشته ، به صراحت آمده است که صنایع آرد ایران جلوتر از بقیه نهادهای درگیر در امر غنی سازی حرکت می کند .    

در خاتمه بر خود لازم می دانم که ضمن تشکر از جناب آقای دکتر صفوی که مصرانه در انجام این امر کوشش می نمایند و خود از اولین بانیان طرحهای تحقیقاتی در این زمینه در کشور بوده اند ، از سرکار خانم شیخ الاسلام که نقش ایشان هم در زمینه غنی سازی نمک و هم در زمینه غنی سازی آرد انکار ناپذیر است یادآوری و سپاسگزاری نمایم.

ایشان بدون شک منشاء خدمات بزرگی در زمینه بهداشت و سلامت کشور بوده اند.

از حوصله ای که در شنیدن عرایض من نمودید صمیمانه تشکر و سپاسگزاری می نمایم.
 

 
 

آدرس : تهران-ونک -خیابان ملاصدرا-خیابان شیخ بهائی شمالی -خیابان صائب تبریزی غربی -پلاک 2

Tel : (+98 - 21)  88046675 - 88046687
 Fax :
(+98 - 21 )  88047511